Khủng hoảng kinh tế biến thành một cuộc khủng hoảng chính trị.

Photo credit: Feng Li / Getty Images.
Photo credit: Feng Li / Getty Images.

24 tháng 8 năm 2015
Theo David Francis, China’s Market Slide Turns an Economic Crisis into a Political One

Trần Lê lược dịch.

Sự trượt dốc của thị trường Trung Quốc biến cuộc khủng hoảng kinh tế thành một cuộc khủng hoảng chính trị.

Với sự choáng váng của Phố Wall từ suy thoái của Trung Quốc, chuyến đi sắp tới của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Washington có thể là một chuyến đi khó khăn và không chắc chắn thành công.

Chỉ số công nghiệp Dow Jones lấy lại một số thiệt hại lịch sử của nó hôm Thứ hai, bật trở lại từ một tổn thất 1.000 điểm vào đầu phiên sau khi chỉ số chính thức của Trung Quốc mất đi 8,5 phần trăm giá trị của nó. Khi cổ phiếu Trung Quốc tiếp tục giảm nhanh - giảm gần 40 phần trăm kể từ tháng Sáu - phát ngôn viên Nhà Trắng Josh Earnest gần đây nói rõ - cuộc khủng hoảng tài chính có một cấu thành rất chính trị.


Tại một cuộc họp báo hôm thứ Hai, Earnest tìm cách bảo đảm với người dân Mỹ rằng suy thoái kinh tế của Trung Quốc sẽ không ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của Mỹ. Ông cũng có dịp làm việc cật lực với những quan chức ở Bắc Kinh, những người đang cố gắng gượng gạo điều khiển nền kinh tế Trung Quốc trong một nỗ lực ngăn chặn giá bán cổ phiếu rơi tự do.

"Nâng cao tính minh bạch nền kinh tế của họ là một cái gì đó chúng tôi tin rằng sẽ tốt cho nền kinh tế toàn cầu - và cũng tốt cho nền kinh tế [Mỹ] và Trung Quốc", Earnest nói. "Họ nên tiếp tục theo đuổi cải cách tài chính để tăng tỷ giá hối đoái một cách linh hoạt và chuyển dịch nhanh chóng hướng tới một hệ thống tỷ giá hối đoái thị trường quyết định nhiều hơn."

"Đó là tình huống mà chúng tôi tiếp tục gây ấn tượng với người dân Trung Quốc như là một ưu tiên của Hoa Kỳ", phát ngôn nhân cũng cho biết hôm thứ Hai. "Chắc chắn, sẽ tiếp tục thảo luận về những nỗ lực của Trung Quốc để chuyển dịch đến một tỷ giá hối đoái do thị trường quyết định nhiều hơn cho đồng tiền của họ."

Đến cuối ngày, chỉ số Dow Jones đóng cửa với 588 điểm, hay 3,57 phần trăm.

Tổng thống Barack Obama, Bộ trưởng Tài chính Jack Lew, và Quỹ Tiền tệ Quốc tế từ lâu đã kêu gọi Trung Quốc cho phép các lực lượng thị trường xác định giá trị đồng tiền và cổ phiếu giao dịch của nó. Trung Quốc đùa bởn một thời gian ngắn với các loại cải cách như thế hồi đầu tháng này, khi nó cho phép đồng Nhân dân tệ "thả nổi", hoặc để cho nguồn cung cầu xác định giá trị của nó.

Nhưng những thay đổi này tồn tại trong một thời gian ngắn ngủi. Các quan chức tại Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc chỉ cho phép đồng nhân dân tệ thả nổi trong ba ngày. Ngân hàng trung ương cũng đã chuyền hàng tỷ đô la tiền mặt vào hệ thống tài chính Trung Quốc - 90 tỷ $ đã được bơm vào chỉ riêng trong tuần trước, số lượng lớn nhất trong 19 tháng - để kích thích tăng trưởng tài chính. Nhưng những nỗ lực này đã được chứng minh là không có kết quả; hôm thứ Hai, chỉ số Shanghai Composite Index đã có ngày tồi tệ nhất kể từ năm 2007.

Điều đó đánh dấu "một kết quả thảm khốc cho Trung Quốc, sau khi làm việc rất chăm chỉ để cải thiện giúp người dân thích thú vào thị trường nội địa sau tai nạn năm 2007 và chi hàng trăm tỷ USD vực dậy thị trường kể từ tháng Sáu," Angus Nicholson của IG Markets cho biết trong một bản nghiên cứu.

Bây giờ, khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chuẩn bị thăm Washington vào tháng tới, các chuyên gia cảnh báo căng thẳng về sự can thiệp của Trung Quốc vào thị trường của nó đang tăng lên. Vang bóng những cáo buộc gần đây về các cuộc tấn công mạng vào các mục tiêu của Mỹ bởi tin tặc Trung Quốc - bao gồm các hành vi trộm cắp thông tin cá nhân trên hàng chục triệu người lao động liên bang - và việc Bắc Kinh tiếp tục thúc đẩy xây dựng đường băng ở các khu vực đang tranh chấp tại biển Đông, chuyến viếng thăm đa phần bị cường điệu có thể ít nhiều trở thành một cơ hội chụp ảnh lạnh nhạt.

"Mối quan hệ không có nền tảng tốt," Scott Kennedy, một chuyên gia Trung Quốc tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế, nói với Foreign Policy vào hôm thứ Hai. "Xi đến Washington, và nó sẽ không phải là một chuyến thăm rất vui vẻ. Nó hoặc sẽ là một hội nghị thượng đỉnh "cấp huyện" - rất ít sinh khí - hoặc nó sẽ là một chuổi thất bại".

"Bầu không khí chung quanh hội nghị thượng đỉnh vốn đã không tốt," Andrew Small , một thành viên tại Quỹ Marshall Đức của Hoa Kỳ nói thêm. "Những xung đột trên tất cả các mặt trận đang được tăng cường."

Thiệt hại tài chính trên toàn thế giới trong làn sóng tiếp tục trượt dốc giá cổ phiếu ở Trung Quốc đã lan rộng, nhưng mối lo ngại ban đầu về một "thứ hai đen" được chứng minh là vô căn cứ. Chỉ số chứng khoán của Đức, DAX, đóng cửa giảm 4,7 phần trăm, và FTSE 100 tại Anh giảm 4,67 phần trăm. Tuy nhiên, nó đã đẩy giá dầu xuống mức thấp chưa từng thấy kể từ năm 2009.

Nhưng như biểu đồ dưới đây cho thấy, thiệt hại cho Dow đã được hạn chế, không kể sự mất mát lịch sử hơn 1.000 điểm; chỉ số này đã không bao giờ rớt hơn 800 điểm trong một ngày. Xét về tỷ lệ mất, phiên giao dịch ngày thứ hai không tương quan với những ngày lịch sử xấu khác trên Wall Street, bao gồm cả các tai nạn thị trường chứng khoán vào năm 1929 và 1987.
TQ2608

Điều đó không có nghĩa là tác động toàn cầu từ suy thoái của Trung Quốc là không có thật. Chỉ số Bloomberg Commodity Index đã đặt giá của các sản phẩm như dầu, cà phê, và gia súc ở mức thấp nhất kể từ cuối thế kỷ 20, một phần do nhu cầu của Trung Quốc suy yếu. "Những thị trường mới nổi, dựa vào Trung Quốc để nhập khẩu hàng hóa của họ, đặc biệt dễ bị tổn thương với sự tiếp tục giảm tốc của Trung Quốc", Dominic Rossi, giám đốc đầu tư thị trường chứng khoán tại Fidelity Worldwide Investment cảnh báo.

Kennedy nói "những cái tôi của người Trung Quốc" đã đau khổ lớn nhất trong việc bị đổ máu hôm thứ hai. Khi nền kinh tế thế giới chìm vào đại suy thoái trong năm 2008, Trung Quốc là một tín hiệu của sự tăng trưởng. Điều đó thúc đẩy sự tự tin của Trung Quốc khi nó nổi lên như là nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới. Tuy nhiên, giờ đây, nó trở nên rõ ràng rằng sự can thiệp của Bắc Kinh là không đủ để ngăn chặn các lực lượng kinh tế bên ngoài tấn công dử dội nền kinh tế của nó.

"Họ có rất nhiều mối nợ để khắc phục mà họ đã chồng chất nhằm tránh các cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu", Kennedy nói. "Rất nhiều tiền đã đi vào bất động sản đang bị bỏ trống. Đó là một chuỗi lớn cần vực dậy ngay bây giờ ". Trường hợp nổi trội :. Gánh nợ của Bắc Kinh lớn gấp đôi quy mô tổng sản phẩm quốc nội của nó, theo Bloomberg.

Quỹ Marshall Đức cho rằng, tăng trưởng kinh tế chậm lại của Trung Quốc đặt các quan chức nhà nước vào một "yếu kém hơn, một quan điểm ít tự tin hơn so với họ chỉ một vài tháng trước đây. ... Họ nhìn thoái lui, làm chậm lại một số động thái cải cách mà họ nói họ đã làm. "

Hội đồng quản trị IMF sẽ họp vào ngày 9/10. Nó từ lâu khẳng định rằng đồng nhân dân tệ thả nổi là một điều kiện để Trung Quốc gia nhập cùng đồng euro, đồng yên Nhật, bảng Anh, và đồng đô la Mỹ trong rổ tiền tệ của IMF với Quyền rút vốn đặc biệt, một quỹ dự trữ quốc tế dùng để hổ trợ cho những kho bạc quốc gia. Bây giờ, khi các lực lượng kinh tế tiếp tục làm cho Bắc Kinh choáng váng, chính quyền ở đây đang phải đối mặt với một sự lựa chọn: làm như IMF và Hoa Kỳ muốn - và nguy cơ thiệt hại kinh tế sẽ nhiều hơn nữa - hoặc tiếp tục can thiệp tuyệt vọng trong những gì có thể là một nỗ lực vô ích để ngăn chặn sự rơi tự do.

Cho đến nay, Xi lựa chọn làm việc thứ nhì.